Fendo Orella 101.8 FM


Territorio d’abellas, paisache d’ombres
Abril 10, 2008, 2:45 pm
Classificat com a: Aragon, Meyo Ambién | Etiquetes: , , , ,

Os cambios que se son produzindo en o Pirineo aragonés son l’alazet d’o documental “Territorio d’abellas, paisache d’ombres”. O suyo director, Daniel Orte, ha replegau imachens y testimonios d’abitadors d’a cordillera, y expertos en temas meyoambientals, ta fer conoxer os suyos pensamientos y opinions, creyando un documento actual y que amuestra de tot as contradiczions que se son bibindo en istos intes en a cordillera pirinenca.

O documental ba estar presentau o pasau 11 d’abiento, consonando con o Diya Internazional d’as Montañas y cuenta con o refirme d’a Plataforma en Esfensa d’as Montañas d’Aragón, ya que “bi amuestra la situgazión actual y ye feito dende o Pirineo”.
(més…)



As estazions d’esquí abrán d’ubrir mientres tot l’año ta perbibir
Març 31, 2008, 11:07 am
Classificat com a: Aragon, Meyo Ambién | Etiquetes: , ,

[el periódico]

Esbiellar-se u disparixer. As estazions de montaña de tot lo mundo –bi incluyiu o Pirineo– abrán de fer zereñas imbersions economicas as añadas beniéns ta fer-se-ie a o nuebo eszenario d’o cambio climatico, que, seguntes dibersos estudios, ferá incapable l’esquí baxo los 2.000 metros d’altaria. O prozeso de calentamiento global parixe no aber marcha enta zaga y por ixo, muito luego, os complexos de montaña abrán d’embrecar-sen con equipamientos d’ozio t’o berano y con a tecnolochía que siga menester ta guaranziar as condizions d’a nieu d’ibierno.
(més…)



II Festibal de resistenzia contra la mina de Borobia
Març 16, 2008, 10:20 pm
Classificat com a: Aragon, Meyo Ambién | Etiquetes: , , , , , , ,

Por segunda añada, os chobens d’a bal d’o Manubles
mos emos organizau contra la esferra ecolochica y sozial que
suposa la ubridura d’una mina de magnesitas en o bezín lugar
de Borobia.

Tos queremos combidar, un añada mas, a que compartaz con
nusatros una nueba chornada de resistenzia con actibidaz y
conziertos.

O benién chuebes 20 de marzo tos aguardamos a toz en o nuestro
lugar, Villalengua/Billaluenga (Comarca de Calatayut)
(més…)



YESA, ITOITZ… ENCARA SEMOS BIBOS!
Febrer 21, 2008, 8:37 am
Classificat com a: Aragon, Colonialismo, Meyo Ambién | Etiquetes: , , ,

[Manifestazión]



Se fan güeito añadas d’a muerte d’o zaguer bucardo
Gener 6, 2008, 11:14 am
Classificat com a: Aragon, Ecolochía, Meyo Ambién, Trestallo animals d'Aragón

[el periódico de aragón]

Ecolochistas en Aizión en fazió alcorzanda ayer d’o triste cabo d’año d’a disparixión d’o zaguer echemplar de bucardo, un 5 de chinero de l’añada 2000, ta trucar o ficazió sobre “o poquet grau de desembolique d’o Catalogo d’Espezies Menazadas d’Aragón, endrezau ta pribar nuebas acotoladuras d’espezies silbestres”.

A mala suerte fazió que a zaguera fembra de bucardo, de doze añadas d’edat, morise esclafada por a cayida d’un árbol en o parque d’Ordesa. Encara que una añada antis, a colla que treballaba en o “Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdido” en o rebiscole d’o bucardo, bi prenesen a iste zaguer echemplar bibo y le quitasen material chenetico por si en un futuro podise clonar-se a espezie.

Con metodos similars a os desembolicaus ta fer a güella Dolly, en l’añada 2003 naxió, por zesárea, a primera crieta clonada d’ista craba pirinenca. Una fembra prematura, cheneticamén igual como a suya predezesora, que morió por problemas respiratorios. Pero lo prochecto s’abandonó de tot por manca de finanziazión en o 2004.

En iste contexto, Ecolochistas en Aizión criticó ayer en un comunicau “a gran cantidat d’espezies menazadas que no cuentan nian con plans de rebiscole u conserbazión”. Como dato numerico, bi adibió que d’as 229 espezies replegadas en as esferens figuras d’o Catalogo d’Espezies Menazadas d’Aragón”, nomás que güeito cuentan con plans aprobaus, “menos d’o 4%”, bi adiben.

O primer catalogo aragonés s’aprobó en 1995 y, en istas añadas, “se constata que os responsables politicos de Meyo Ambién d’o Gubierno d’Aragón no han preniu prou interés”. D’as 65 espezies más menazadas en Aragón, no cuentan con un plan que “a crujiente, Borderea chouardii y zapatito dama, dentre a flora; y margaritífera, candrexo común, crebagüesos y esparbero, dentre a fauna”.



Libres tras güeito añadas de clandestinidat
Desembre 30, 2007, 9:30 pm
Classificat com a: Ecolochía, Meyo Ambién

[Diagonal]

Os güeito solidarios condenaus por tallar os cables ta la construczión de l’entibo nabarro d’Itoiz retornan a suya libertat, mientres continan os tierratremos motibaus por as pruebas de l’empliu de l’entibo, o que fa medrana en os lugars afectaus.

En os tiempos que corren ta bels colectibos sozials, l’aplicazión estrita d’a lei amanix como un feito tan edificán igual como extraordinario. Por ixo, cuan o 5 d’abiento o Tribunal Supremo fazió publica una sentenzia que declara prescrita la condena d’os responsables d’o bistero sabotache d’a presa nabarra d’Itoiz, a colla ecolochista Solidarios con Itoiz lo zelebró con a uforia d’as bictorias inasperadas. Ixe mesmo diya, Julio Villanueva, que cumpliba condena en a garchola d’Iruña-Pamplona por ixos feitos, retornaba automaticamén a libertat, y zinco d’os suyos compañers o dreito a fer una gambadeta por a carrera sin medrana a estar aturaus, dimpués de güeito añadas de bida en clandestinidat.

(més…)



L´urogallo
Desembre 29, 2007, 12:13 pm
Classificat com a: Ecolochía, Meyo Ambién, Trestallo animals d'Aragón

Descripzión
Os masclos d´ista especie son, mas que mas,de color negro, con alas marrons foscas con dos mallas blancas. O plumaxe presenta irisazions de colors berdals y azuls en o peito en berrondera. Tien codón en forma de abanico, muy notoria en a berriondez y con chirlas blangas dezaga. Carúncula chunto a o güello de color royo.
As fembras son de color uniforme marrón claro, con chirlas negras en tot lo plumaxe suyo, tamaño inferior a a d´os masclos y menor bolumen de plumaxe.

Biolochía
A bida d´ista espezie se situga arredol d´os cantaders, isto ye, zonas an que los masclos se troban en primabera ta conquerir a las fembras, emitindo un biello soniu relacionau con l¨ “Uro” u toro europeyo, que le da o nombre d´urogallo. Astí esferens masclos barallan por copular con as fembras a trabiés d´o suyo canto y de barallas ardiens, an que as fembras serán finalmen as encargadas de elexir. Ocupan bosques de frondosas en a Cordillera Cantábrica y de coníferas en os Pireneus (abetosas y pinars de nasarro).

(més…)



Sarrio afogau en Benás
Desembre 29, 2007, 12:01 pm
Classificat com a: Aragon, Meyo Ambién

Os Bomberos de Benás, en a redolada d´a Ribagorza, rescaton o lunes pasau, diya 24 d´abiento, o cadaber d´un sarrio afogau en l´entibo de Paso nuebo. O sarrio, desorientau a causa d´a zeguera produzida por a enfermedat d´a queratoconchuntibitis que ye afeutando a muitos exemplars d´a redolada, se´n fue enta l´entibo cuan un Achen de Protezión d´a Naturaleza (APN) prebaba d´aduyar-le. Una begada en l´augua, quedó atrapau en o chelo y s´afogó. En descartar o rescate por meyo d´embarcazión, esplanicó o risponsable d´o Parque, Rodrigo Olmos, se optó por sumerchir-se en l´entibo, pertrechaus con traxes de neopreno. O rescate d´o cadaber d´o malograu animal se recuperó dimpués d´una ora y cuartal de traballo, mui dificultau por a capa de chelo que abión de bordear ta aczeder a él. En a operazión, an que tamién colaboron APN d´a zona, s´emplegón cuerdas de salbamen acuatico a modo de linia de bida.